1. TÜBİTAK ULAKBİM ÜBA Projesi Nedir?
TÜBİTAK Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM), Türkiye'deki araştırmacıların, lisansüstü öğrencilerin ve üniversite personelinin dijital çalışma süreçlerini kolaylaştırmak amacıyla Üniversite Bilişim Altyapıları (ÜBA) Projesi kapsamında iki yeni temel dijital servisi devreye aldı: ULAKPaylaş ve ULAKPDF.
🏛️ ÜBA Projesinin Temel Hedefi:
Üniversitelerin araştırma altyapılarını güçlendirmek, araştırmacıların yabancı ticari servislere (WeTransfer, iLovePDF vb.) bağımlılığını azaltmak ve akademik verilerin ulusal sınırlar içerisinde, KVKK ve kurumsal bilgi güvenliği standartlarına uygun olarak yönetilmesini sağlamaktır.
2. ULAKPaylaş: YETKİM ile Büyük Akademik Veri Transferi
ULAKPaylaş (ulakpaylas.tr), uluslararası akademik ağların (GÉANT, NORDUnet) kullandığı açık kaynaklı FileSender altyapısı üzerine inşa edilmiş, yüksek boyutlu dosya transfer platformudur.
YETKİM ile Tek Tık Giriş
Ayrı bir hesap veya şifre açmanıza gerek yoktur. Üniversitenizin kurumsal e-posta ve şifresiyle (Eduroam altyapısındaki YETKİM federasyonu) güvenle giriş yapılır.
Kurum Dışına Davetiye (Voucher)
Kurum dışındaki araştırmacılardan büyük veri almak istediğinizde, sistemden davetiye göndererek onların da güvenli şekilde dosya yüklemesini sağlayabilirsiniz.
Devasa Veri Setleri
SPSS, R veri setleri, genom dizileme sonuçları, GIS harita katmanları ve yüksek çözünürlüklü kütüphane taramaları için e-posta kotalarına takılmadan aktarım.
Süre Sınırı ve Parola Koruması
Paylaşılan bağlantılara son geçerlilik tarihi tanımlanabilir ve indirme işlemi ek parola şifrelemesiyle yetkisiz erişimlere kapatılabilir.
3. ULAKPDF: Tarayıcı İçi Güvenli PDF Suite
ULAKPDF (ulakpdf.tr), internet tarayıcısı üzerinden çalışan tam donanımlı bir akademik PDF yönetim aracıdır. Windows, macOS ve Linux üzerinde hiçbir program kurmadan çalışır.
| ULAKPDF Aracı | Akademik Kullanım Alanı | Önem Derecesi |
|---|---|---|
| OCR & Metin Çıkarma | Eski kitap/makale taramalarını aranabilir ve kopyalanabilir PDF metnine dönüştürme. | Kritik |
| Karartma (Redaction) | Kör hakemlik için yazar isimlerini, kurum logolarını ve teşekkür bölümlerini kalıcı olarak silme. | Kritik |
| PDF Birleştirme & Bölme | Tez ana metni ile ek anket/ölçek formlarını tek dosyada toplama veya bölme. | Yüksek |
| PDF Sıkıştırma (Optimize) | DergiPark ve YÖK Tez yükleme kotalarına (örn. 50 MB) takılan büyük boyutlu tezleri küçültme. | Yüksek |
| Dijital ve Sertifikalı İmza | Etik kurul onay belgeleri, tez onay sayfaları ve telif devir formlarını imzalama. | Standart |
4. Ticari Araçlara Karşı Gizlilik ve KVKK Üstünlüğü
ULAKPDF'in iLovePDF, Smallpdf veya Adobe Web gibi ticari alternatiflerden en büyük farkı ve avantajı mimarisidir:
⚠️ Ticari PDF Sitelerindeki Gizli Tehlike:
Ücretsiz yabancı PDF araçlarına yüklediğiniz dosyalar, o şirketlerin yurt dışındaki sunucularına aktarılır. Henüz tescillenmemiş bir buluş, yayımlanmamış bir tez taslağı veya hasta/katılımcı kişisel verileri içeren dosyaların bu sitelere yüklenmesi KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve fikri mülkiyet açısından ciddi ihlallere yol açabilir.
🔒 ULAKPDF'in İstemci Taraflı (WebAssembly) Güvencesi:
ULAKPDF tüm işlemleri doğrudan bilgisayarınızın kendi tarayıcısında (client-side WebAssembly) gerçekleştirir. Dosyalarınız hiçbir dış sunucuya gönderilmez, TÜBİTAK sunucularına dahi yüklenmez. İnternet bağlantınızı kesseniz dahi tarayıcı açık olduğu sürece işlem yapmaya devam edebilirsiniz.
5. Kör Hakemlik İçin ULAKPDF: Karartma (Redaction) ve Metaveri Temizliği
Dergilere (özellikle DergiPark ve uluslararası indeksli dergilere) makale gönderirken en sık karşılaşılan editoryal iade sebebi: Çift Kör Hakemlik (Double-Blind Peer Review) kuralının ihlal edilmesidir.
Word veya basit PDF düzenleyicilerde yazar adının üzerine siyah bir dikdörtgen koyduğunuzda, metin altta kalmaya devam eder. Hakem fareyle o kutuyu seçip kopyalayabilir. ULAKPDF'in Karartma (Redaction) aracı ise seçilen metni piksel ve bayt düzeyinde kalıcı olarak siler.
Metin içindeki adınızı silseniz bile, PDF dosyasının sağ tıklanıp "Özellikler" (Properties) sekmesine bakıldığında belgenin yazarı (Author) kısmında bilgisayarınızın veya lisanslı Word hesabınızın adı görünür. ULAKPDF ile PDF'i yeniden dışa aktararak bu meta etiketleri tamamen arındırabilirsiniz.
6. Adım Adım Kullanım ve YETKİM Giriş Yöntemi
ulakpdf.tr adresine gidin. İhtiyacınız olan aracı (Birleştirme, OCR, Karartma vb.) seçin. Dosyanızı sürükleyip bırakın. İşlem tarayıcınızda anında tamamlanacaktır.
ulakpaylas.tr adresine girip "Oturum Aç" butonuna tıklayın. Açılan federasyon listesinden kendi üniversitenizi seçin ve üniversitenizin webmail kullanıcı adı / şifresini girin.
Alıcının e-posta adresini girin, dosyanızı ekleyin, indirme için geçerlilik süresini (örn. 7 gün) ve isteğe bağlı indirme şifresini belirleyin. Karşı tarafa anında güvenli indirme linki iletilecektir.
7. Sıkça Sorulan Sorular
ULAKPDF hizmeti tamamen ücretsiz mi?
Evet, TÜBİTAK ULAKBİM ÜBA Projesi kapsamında geliştirilen ULAKPDF hizmeti tüm akademik araştırmacılar ve öğrenciler için tamamen ücretsizdir.
Üniversite mensubu olmayan biri ULAKPaylaş üzerinden dosya gönderebilir mi?
Doğrudan oturum açamaz; ancak bir üniversite araştırmacısı kendisine ULAKPaylaş üzerinden "Misafir Yükleme Davetiyesi" (Voucher) gönderirse, bu davetiye linkine tıklayarak kuruma güvenle büyük dosya yükleyebilir.
YETKİM girişinde hata alırsam ne yapmalıyım?
YETKİM yetkilendirmesi üniversitelerin kendi Bilgi İşlem Daire Başkanlıkları tarafından yönetilmektedir. Girişte kimlik hatası alıyorsanız üniversitenizin bilgi işlem birimi ile iletişime geçerek kurumsal e-posta hesabınızın YETKİM entegrasyonunu kontrol ettirebilirsiniz.